Her şeyin bir ömrü olduğu gibi binalarımızın da bir ömrü vardır. Binalarımız da bazı etmenler sonucunda zarar görebilir ve erken bir dönemde hasara uğrayabilir. Peki, binalarımız sağlam değilse ne yapmamız gerekir? Yapının yıkılıp yerine yeni bir binanın yapılması mı yoksa tekrardan bu yapıyı tespitler sonucunda güçlendirmek mi?
Taşıyıcı sistemler bazı nedenlerden dolayı niteliklerini ve özeliklerini kaybederek hasar görebilir ve kendilerinden beklenen fonksiyonları yerine getiremezler. Böyle durumlarda yapının onarılması ve/veya güçlendirilmesi gerekir. Bazı durumlarda ise yapıda nitelik kaybı olmadığı halde kullanımda yapılacak değişiklikler nedeniyle binanın güçlendirilmesi gerekebilir.
Binaların güçlendirilmesi gerektiğini anlamak için öncelikli olarak bina hasar tespitinin yapılması gerekmektedir. Hasar belirlenmesi ve değerlendirilmesinde önemli noktalar özetle aşağıdaki gibi sıralanabilir:
⦁ Binaların hasar belirlenmesi, bunların sınıflandırılması ve kullanımı için karar verme,
⦁ Yapılan tespitlerin sistemli bir şekilde değerlendirilmesi ve bunun sonucu olarak oluşan zarar ve can kayıplarının belirlenmesi,
⦁ Elde edilen bilgiler doğrultusunda binanın doğal afet tehlikesinin azaltılması için kullanılması.
Hasar tespitinin belirlenmesinden sonra güçlendirmenin nasıl gerçekleşebileceğine yönelik bir akış belirlenmelidir. Hasar Tespitinden Sonra Güçlendirilmesi İçin izlenmesi Gereken Yol şu şekildedir:
⦁ Yapının projesi elde edilmelidir.
⦁ Mevcut binanın rölevesi çıkarılmalıdır.
⦁ Mevcut binanın zemin durumu belirlenmelidir.
⦁ Mevcut proje ile röleve projenin mukayesesi yapılarak uyuşup uyuşmadığı kontrol edilmelidir.
⦁ Kontrol sonucunda proje ile röleve arasında fark söz konusu ise binanın röleveye göre yeniden statik dâhil deprem hesabı yapılmalıdır.
⦁ Oluşturulan takviye projesi mutlaka denetimden geçirilecek, yapı için en uygun takviyenin projelendirildiğine emin olunduktan sonra uygulamaya geçilmelidir.
Bina güçlendirme işlemlerinde ilk olarak zemin türü ve zemin grubu gibi bilgiler bina için hazırlanacak raporda belirtilir. Yetkili kişiler bu raporlara göre binanın güçlendirme öncesi inceleme yaparak bir proje ortaya çıkartırlar. Bu projenin çizilmesinde ve inceleme yapılmasındaki asıl amaç binanın hangi tür betonla yapıldığını ve projeye uygun olup olmadığını tespit etmektir. Bu tespit sonucu güçlendirme işlemi yapılıp yapılmayacağı ortaya çıkartılır. Tespit işlemleri sonucu birden fazla çeşitte güçlendirme sisteminden binaya uygun olanı seçilerek yapılır.
Eleman Onarımı; Yapım hataları, eksik malzeme ve deprem gibi zorlamalar sonucunda basar gören betonarme kolon, perde ve kirişleri güçlendirmek amacıyla çeşitli teknikler geliştirilmiştir. Bu teknikler, genellikle kalıcı deformasyon yapmamış olan elemanların rijitliğinin ve esnekliğin arttırılması amacıyla başvurulmaktadır. Hasarlı elemanların güçlendirilmesi çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Bu yöntemler içerisinde en sık kullanılanlar şunlardır:
• Çelik Manto: Bu yöntem kolon ve kiriş içinde alınması gereken sargı donatısı, çelik levhalar kullanılarak elemanların dışında kafes şeklinde oluşturulmaktadır. Bu şekilde hem her iki eksende yük kapasitesi kısmen arttırılmakta, hem de taşıma kapasitesi kaybedilmeden daha yüksek esneyebilme/şekil değiştirme elde edilmektedir. Çelik mantoda katlar arası şekil değiştirme/esneme sağlanamadığı için kolonun eğilme kapasitesine bir katkı sağlamamaktadır.
• Betonarme Manto: Bu yöntem genellikle kolonlarda uygulanmaktadır. Bu yöntem ile kolonun hem iki eksende yük kapasitesi hem de esnekliğini arttırılabilir. Manto içerisine yerleştirilen boyuna donatıları katlar arasında esneklik sağlanarak, kolonun eğilme kapasitesi de arttırılır.
Bina Risk Tespiti 